Waarom helpt meer nadenken juist niet?
“Ik denk de hele dag na, maar ik kom geen stap verder.”
Mark (42) zegt het bijna verontschuldigend tijdens ons eerste gesprek. Hij piekert over zijn werk. Zal hij blijven of vertrekken? Hij heeft de voor- en nadelen al tientallen keren op een rij gezet en blijft er over nadenken. Zijn partner weet inmiddels precies welke argumenten hij heeft. Vrienden hebben advies gegeven.
"En toch weet ik het nog steeds niet."
Misschien herken je dat.
Je wilt zo graag de juiste keuze maken dat je blijft nadenken. Nog één keer alles afwegen. Nog één gesprek. Nog één lijstje. Alsof de oplossing vanzelf verschijnt wanneer je maar lang genoeg blijft denken. Maar vaak gebeurt juist het tegenovergestelde. Hoe meer je probeert zekerheid te krijgen, hoe meer de twijfel groeit.
Wanneer denken overdenken wordt
Ons verstand is ontzettend waardevol. Het helpt ons problemen oplossen, plannen maken en keuzes afwegen. Maar er is een moment waarop nadenken verandert in overdenken. Je merkt het vaak aan jezelf. Je draait steeds dezelfde gedachten rond. Er komt niets nieuws meer bij. Toch voelt stoppen ongemakkelijk, alsof je iets belangrijks over het hoofd ziet. Eigenlijk ben je niet meer op zoek naar een antwoord.
Je bent op zoek naar zekerheid.
De vraag achter de vraag
Tijdens een gesprek stel ik soms een andere vraag. Niet: “Wat is de juiste keuze?” Maar: “Wat zou het betekenen als je achteraf ontdekt dat je keuze niet de beste was?” Vaak wordt het dan even stil. Dan blijkt dat de angst helemaal niet over de keuze gaat. Maar over falen.
Over anderen teleurstellen. Over kritiek krijgen. Of over de overtuiging dat je het altijd goed moet doen.
De twijfel blijkt dan niet het probleem te zijn. De twijfel probeert je juist ergens tegen te beschermen.
Een kleine oefening rondom nadenken
De volgende keer dat je merkt dat je blijft nadenken, probeer dan niet direct een antwoord te vinden. Vraag jezelf eens af: “Waar ben ik eigenlijk naar op zoek?”
Is dat de perfecte keuze? Of verlang je misschien naar de zekerheid dat het goed zal komen?
Alleen al die vraag kan iets veranderen.
Van controle naar vertrouwen
In therapie zoeken we meestal niet naar de perfecte beslissing. We onderzoeken wat jouw twijfel je probeert te vertellen. Want hoe beter je begrijpt waar de angst vandaan komt, hoe minder hard je hoeft te zoeken naar controle.
Langzaam ontstaat er iets anders. Niet omdat alle onzekerheid verdwijnt. Maar omdat je ontdekt dat je jezelf kunt vertrouwen, ook wanneer je het antwoord nog niet hebt.
Misschien hoef je vandaag nog geen beslissing te nemen. Misschien is het genoeg om jezelf één vraag mee te geven:
Ben ik op dit moment een keuze aan het zoeken… of probeer ik eigenlijk zekerheid te vinden?